Verklaring vfonds inzake faillissement Peace de Resistance

AANLEIDING

Het vfonds heeft kennis genomen van de uitspraak van de rechtbank van Amsterdam op 18 september jl. waarin zij de Stichting Peace de Resistance (hierna: PdR) failliet verklaart. PdR is de overkoepelende organisatie, waar het project Liberty Concert (hierna: LC) onder valt. PdR heeft in de afgelopen twee jaar 1,2 miljoen subsidie uit het eigen vermogen van het vfonds ontvangen.

De afgelopen weken was het vfonds al door enkele organisaties benaderd met vragen over het uitblijven van betalingen door PdR voor het project LC. Bovendien heeft de NRC op 6 september jl. het vfonds benaderd met vragen over een verstrekte subsidie aan het project LC.

TRANSPARANTIE

Het vfonds wil uiteraard inzicht geven in het proces van toegekende subsidies in het algemeen en die aan PdR / LC in het bijzonder. Dat doen wij bij deze.

TWEE OPMERKINGEN VOORAF

  • Voor het vfonds staat vast dat de aan PdR / LC toegekende projectsubsidie inderdaad niet heeft gebracht wat op basis van het projectplan mocht worden verwacht. Er heeft weliswaar een waardig herdenkingsconcert plaatsgevonden op 5 juni 2019 in het bijzijn van onder meer Engelandvaarder Generaal majoor b.d. Rudi Hemmes maar dat staat niet in verhouding tot de oorspronkelijke plannen. Het bestuur van vfonds sluit niet uit dat zij te lang te goed van vertrouwen is geweest, dit ondanks het feit dat het in haar relatie tot PdR / LC voortdurend heeft getracht te balanceren op de as van vertrouwen geven, bijsturen van plannen en verwachtingen, een enkele keer ingrijpen in de organisatie structuur zo ook in de hoogte van de subsidie.

Het vfonds heeft de plannen van PdR op meerdere momenten en samen met andere organisaties beoordeeld. Deze plannen zijn na deze beoordeling bijgesteld en dit heeft geleid tot een lagere toekenning dan aanvankelijk voorzien. Daarbij werd meerdere keren het voordeel van de twijfel gegeven aan de projectorganisatie.

Het vfonds heeft daarom op 28 juni jl. besloten een extern bureau opdracht te geven voor een onderzoek naar het afgelopen traject, of en zo ja, wat het vfonds hiervan kan leren. Dat bureau is daar inmiddels mee gestart.

  • Ook staat voor het vfonds vast dat, indien zou blijken dat het bestuur of de directie van PdR / LC onrechtmatige uitgaven, betalingen of toezeggingen aan organisaties, bedrijven of personen heeft gedaan, het vfonds PdR daar verantwoordelijk voor houdt.

DE SUBSIDIEAANVRAAG VAN LIBERTY CONCERTS & LIBERTY TALKS

In de zomer van 2017 stelden de initiatiefnemers van LC het vfonds op de hoogte van hun ambitieuze en overigens ook bevlogen plannen. Zij wilden meerdere concerten organiseren tijdens de herdenkingsjaren, ondersteund door debatten voor de jeugd. Deze reeks zou in juni 2019 op een van de stranden van Normandië met een concert starten en met een beoogd slotconcert eindigen op 8 mei 2020 in Berlijn. Dat leverde voor ons een kans op om de Liberation Route Europe (LRE) te ondersteunen en zelfs te versterken.

LRE stelt zich nl. ten doel de ‘route van de bevrijders van weleer’ (van Zuid Engeland, via Parijs, Bastogne, Maastricht, Breda, Nijmegen/Arnhem, Remagen etc. tot in Berlijn) om te vormen tot een educatieve, historische en ‘toeristische’ route. Het herdenken en gedenken zou op termijn duurzaam kunnen worden geschraagd met een financiële pijler (“battlefield tourism”). De LRE staat ook vermeld in ons meerjarenbeleidsplan 2016-2020 en het vfonds financiert hen al vele jaren.

In het verlengde van de plannen van PdR / LC zou ook in Nederland een groot concert worden georganiseerd en wel op 20 september 2019, direct naast de beroemde John Frost brug over de Rijn in Arnhem tijdens de Airborne Herdenkingen. Samen met de Provincie Gelderland, de gemeente Arnhem en vele andere partners steunt vfonds ook dat concert.

 

Subsidieverstrekking: VERTROUWEN ALS UITGANGSPUNT

Als het vfonds een partij steunt, geeft het een subsidie of voorfinanciering altijd voorafgaande aan het evenement. Het vfonds werkt dus op basis van vertrouwen. Dat was bij PdR / LC niet anders. In dit geval was daar overigens ook voldoende reden toe:

  • Het vfonds was bekend met de beoogde directie van LC vanwege eerdere subsidietoekenningen aan het project Masterpeace. Die ervaringen waren positief.
  • Daarenboven werd een bestuur van PdR geformeerd met o.a. Ds Ruben van Zwieten (de “dominee van de Zuid-as”) als voorzitter, andere kundige bestuursleden en een raad van aanbeveling met prominente, vertrouwenwekkende politici en andere bekende Nederlanders.

2017: Projectstart m.b.v. voorfinanciering

Om de plannen tot uitvoer te kunnen brengen heeft vfonds in 2017 besloten een voorlopige financiering te verstrekken om LC in staat te stellen een projectorganisatie met de nodige medewerkers en ingehuurde dienstverleners op te bouwen en fondsenwerving op te zetten. Het vfonds heeft in deze fase een maximum voor de beloning van de bestuurders/directie afgedwongen en eveneens zijn de statuten op aandringen van het vfonds aangepast.

2018: Start van de activiteiten

In het voorjaar van 2018 organiseerde LC in Amsterdam een charity diner waarbij diverse personen/organisaties, voor zover bij vfonds bekend, hun (financiële) steun hebben toegezegd aan het project LC. Helaas is van daadwerkelijk financiele support weinig terecht gekomen, waardoor het vfonds vanaf medio 2018 nagenoeg als enige echte financiele partner over bleef.

Het vfonds heeft bij LC aangedrongen op samenwerking met andere organisaties en het maken van een bijgestelde begroting op basis van nieuwe inzichten en ontwikkelingen.

De projectorganisatie van LC werd in het voorjaar 2018 gehuisvest in het Vredesbolwerk in Utrecht, waar de LRE en vfonds ook waren (en zijn) gevestigd.

Zomer 2018: problemen bij de uitvoering en ingrijpen door het vfonds

In de zomer van 2018 werd duidelijk dat Britse veteranen problemen hadden met het feit dat concerten werden gepland op de stranden in Normandie. Voorts bleek in die fase dat een deel van de samenwerking met andere organisaties, alsook de contacten in Frankrijk, niet soepel verliepen. Bovendien meldde zich bij het vfonds een partij die stelde een vordering op LC te hebben.

Tenslotte heeft de Stichting 75 Jaar Vrijheid – o.a. belast met het coordineren van en adviseren over projecten in het kader van 75 jaar vrijheid – het vfonds in de zomer van 2018 geadviseerd in te grijpen in de organisatiestructuur van PdR.

Vfonds heeft deze signalen bijzonder serieus genomen en heeft een overleg georganiseerd tussen verschillende partijen. Het vfonds heeft in dat overleg zowel schriftelijk als mondeling bij het bestuur en de directie van PdR aangedrongen op maatregelen. Sterker nog: dat was voor het vfonds voorwaarde om t.z.t. de definitieve subsidie te verstrekken. Daarop werd de oorspronkelijke subsidieaanvraag grondig aangepast. Bovendien werd dientengevolge de bezetting van de directie van LC stevig veranderd. Het bestuur van PdR zegde in een bijeenkomst met vfonds toe stringent toe te zien op een goede uitvoering.

Op basis van deze aangepaste plannen heeft het vfonds in december 2018 besloten om de reeds voldane voorschotten om te zetten in een definitieve en maximale subsidie. Het voordeel van de twijfel werd opnieuw gegeven.

Voorjaar 2019: Nieuwe problemen bij de uitvoering

Vervolgens heeft PdR / LC in het voorjaar van 2019 het vfonds geïnformeerd dat er nieuwe problemen rezen, ditmaal met de uitvoering van het project in Normandië. Het vfonds werd op dat moment benaderd voor een extra subsidie. Hier hield het voor vfonds, als partner van het eerste uur en met een lang geloof in een goede afloop, op.

Zomer 2019: Het Liberty Concert

Uiteindelijk is het concert op 5 juni 2019 gegeven maar in een uitvoering die inmiddels ver af was komen te staan van de oorspronkelijke plannen. In het bijzijn van veteranen van de Prinses Irene Brigade, waaronder Engelandvaarder Generaal majoor b.d. Rudi Hemmes en U.S. Generaal Wesley Clark, heeft in Normandië op de rand van een strand een bescheiden, maar waardig herdenkingsconcert plaatsgevonden.

De verantwoording van PdR aan het vfonds

De subsidievoorwaarden van het vfonds leggen elke subsidient de verplichting op om na beëindiging van het project rekening en verantwoording aan het vfonds af te leggen. Bestuur en Directie van PdR / LC hebben ingestemd met die voorwaarden.

PdR / LC hebben inmiddels tot drie maal toe een poging gewaagd die rekening en verantwoording af te leggen, voor het laatst op 20 juni jl. Elke poging bleek onvolledig en ook op 20 juni stonden er nog steeds diverse actiepunten aan de zijde van PdR / LC open. Afgesproken was dat die punten uiterlijk op 28 juni jl. zouden zijn uitgevoerd; helaas zonder voldoende resultaat.

Ten overvloede heeft vfonds in juli 2019 nog weer eens getracht van PdR / LC een heldere, betrouwbare rekening en verantwoording te verkrijgen, zij het zonder resultaat.

Tot op heden heeft PdR nog geen eindverslag over het gehele project uitgebracht. PdR / LC heeft dus niet voldaan aan de overeengekomen verplichtingen dienaangaande.

Op grond daarvan heeft vfonds moeten besluiten NB conform de meergenoemde subsidievoorwaarden de laatste subsidietermijn ad € 50.000,= niet meer uit te keren. Geheel los daarvan heeft PdR / LC ook een huurschuld bij het vfonds uitstaan en als zodanig is vfonds dus ook crediteur van PdR / LC.

CONCLUSIE

Het vfonds betreurt het faillissement van PdR / LC, alsook het feit dat (wellicht) enkele ondernemers en zelfstandige musici, die wel hebben geleverd maar geen betaling voor hun diensten hebben ontvangen van PdR.

Ook betreurt het vfonds het feit dat zij een groot bedrag heeft uitgekeerd en daar vervolgens onvoldoende voor geleverd heeft gekregen.

Het vfonds voelt zich terdege verantwoordelijk voor de wijze waarop het geld wordt besteed dat jaar in jaar uit bijeengebracht wordt door de Nationale Postcode Loterij en de BankGiro Loterij. Met dat geld dient prudent te worden omgesprongen en dat is voor het vfonds een zeer belangrijk uitgangspunt.

De ervaring met PdR/ Liberty Concert hebben ons geleerd dat het verstrekken van een subsidie in de basis gebaseerd op vertrouwen grote risico’s met zich kan brengen. Het vfonds heeft naar aanleiding hiervan besloten te verkennen of de toetsing van subsidieaanvragen aanscherping behoeft.

Tegelijkertijd willen we niet rigide worden en uit angst voor eventuele risico’s niet meer deelnemen in vernieuwende of grensoverstrekkende initiatieven. Er zal altijd enige vorm van risico kleven aan het subsidieren van nieuwe initiatieven of nieuwe organisaties. Het vfonds is zich bewust van deze risico’s en zal deze risico’s zo veel mogelijk proberen te beperken ten einde situaties zoals met het Liberty Concert in de toekomst te voorkomen.

HET BREDE KADER

Het vfonds heeft de ambitie projecten te initiëren, te stimuleren en aan te jagen, die in lijn zijn met onze statutaire doelstelling en meerjarenbeleidsplan 2016-2020, een en ander natuurlijk conform de subsidievoorwaarden van het vfonds. De subsidie, en de voorschotten daarop, die het vfonds in 2017 en 2018 aan PdR / LC heeft voldaan, maken onderdeel uit van het driejarig Project ’75 jaar Vrijheid’. In die context moet deze toelichting dan ook worden gezien.

Medio 2017 heeft het vfonds samen met enkele andere organisaties het initiatief genomen voor het op grootschalige wijze vieren en herdenken van de vrijheid in 2019 en 2020. Vfonds werkt hierbij intensief samen met diverse overheden, het Nationaal Comité 4&5 mei en vele andere organisaties. Op regionaal-, als ook (inter)nationaal niveau zullen de komende tijd veel activiteiten plaats vinden. Deze periode zal worden afgesloten met de herdenking/viering van 75 jaar Universele Verklaring van de Rechten van de Mens in het najaar van 2020.

Vele media, provincies, gemeentes, musea en andere organisaties hebben ‘eigen’ programma’s lopen. Dagelijks is 75 jaar vrijheid in het nieuws. Samen met het Nationaal Comité 4&5 mei en in nauwe afstemming met de Rijksoverheid, nagenoeg alle provincies en alle bij het WO II Platform aangesloten organisaties is een Beleidsprogramma 75 jaar Vrijheid tot stand gekomen. Het vfonds was en is daarbij een van de financiële aanjagers. Daar zijn we trots op.

Om dit te kunnen financieren spreekt het vfonds naast de reguliere middelen ook zijn “eigen vermogen” substantieel aan (circa € 15 mio). Alle toegekende subsidies en jaarverslagen zijn te vinden via www.vfonds.nl. Vfonds doet die enorme investering, omdat het vanuit zijn achtergrond van mening is dat het vieren van 75 jaar vrijheid na de Tweede Wereldoorlog van groot belang is. Zeker nu de laatste veteranen en overlevenden van de Tweede Wereldoorlog nog onder ons zijn en wij die vreselijke gebeurtenissen van destijds nimmer mogen vergeten. De huidige vrijheid en de daarmee gepaard gaande democratische rechtstaat, moet worden ‘doorgegeven’, o.a. via educatie. De totale subsidie die het vfonds beschikbaar heeft voor alle projecten in 2018, 2019 en 2020 is ruim € 50 mio. De Rijks-, Provinciale en Gemeentelijke overheden doen overigens eveneens een enorme investering van enkele tientallen miljoenen euro’s. Op dit moment loopt via het Mondriaanfonds een subsidie mogelijkheid ter grootte van € 15 mio.

De officiele aftrap van 75 jaar Vrijheid in Nederland was op 31 augustus jl. in Terneuzen. Dat was in aanwezigheid van het Nederlandse en Belgische Koningspaar, vele autoriteiten en een groot en enthousiast publiek een succes. Ook hier droeg het vfonds aan bij via subsidie aan het lustrumprogramma van het Nationaal Comite 4&5 mei.

De komende twee jaar zal – mede dankzij de steun van vfonds – een groot aantal informatiecentra, oorlogs- en verzetsmusea en Nationale herinneringscentra hun nieuwe en/of aangepaste ‘gebouwen’ openen.

Het vfonds wil ook bijdragen aan het vieren van de vrijheid door middel van festivals, debat en evenementen. Weliswaar leven wij in Europa in vrede en vrijheid, doch vanzelfsprekend is dat geenszins. Verder zal het vfonds middelen vrijmaken om extra investeringen ten behoeve van veteranen en de Bond voor Nederlandse Militaire Oorlogs- en Dienstslachtoffers te doen; de BNMO die volgend jaar ook 75 jaar bestaat en grondlegger is van het huidige vfonds. Het vfonds heeft ook veel lokale initiatieven mede mogelijk gemaakt.

Om een indruk te geven van ons werk verwijzen wij graag naar het recent door vfonds uitgegeven eerste V-magazine.

VOORBEELD PROJECTEN VOORFINANCIERING 

Het werken met voorschotten is gebruikelijk voor het vfonds als aanjager van grotere initiatieven. Lees hier enkele voorbeelden van projecten die m.b.v. voorfinanciering werkelijkheid konden worden.

  • Het Nationaal Herinneringscentrum het Oranjehotel dat ZM Koning Willem Alexander onlangs op 6 september jl. heeft geopend. Het vfonds heeft daar samen met de Nationale Postcode Loterij ruim € 2,5 mio in geïnvesteerd. Doelstelling was en is dat in Nederland voldoende plaatsen zijn van waaruit de gebeurtenissen van de Tweede Wereldoorlog kunnen worden doorverteld in de hoop dat zoiets nooit meer gebeurt. Ook deze bedragen zijn op voorhand uitbetaald.
  • Enige tijd terug heeft het vfonds € 1 mio bevoorschot op de definitieve subsidie ad € 2 mio aan de Invictus Games 2020, waardoor deze “Olympische Spelen voor gewonde veteranen” naar Nederland kunnen komen. Idem als boven.
  • Nationaal Comité 4&5 mei ontvangt jaarlijks een subsidie ad € 1 mio van het vfonds, zo ook het extra toegekende bedrag voor het Lustrumproject 2019 en 2020 ad € 1,7 mio.
  • Het vfonds heeft samen met het ministerie van VWS ruim € 3 mio geïnvesteerd in de organisatie en coördinatie van de Stichting 75 Jaar Vrijheid om op (inter)nationaal en regionaal niveau partijen te kunnen verbinden. Zo heeft bijv. ook Brabant Remembers een voorschot ontvangen voorafgaand aan de subsidietoekenning.

Vfonds wil met deze voorbeelden benadrukken te willen werken vanuit vertrouwen en de subsidiënten op basis van vertrouwen tegemoet te willen treden.

Dit neemt niet weg dat al deze organisaties na afloop van het project conform onze subsidievoorwaarden rekening en verantwoording moeten afleggen, e.e.a. gestaafd met een goedgekeurde accountantsverklaring.

Nationaal Fonds voor Vrede, Vrijheid en Veteranenzorg (vfonds)